Τοκετός: στάδια, είδη και διαδικασία

Συμπτώματα και σημεία έναρξης τοκετού

Η έναρξη του τοκετού δεν είναι ίδια σε όλες τις γυναίκες. Οι συσπάσεις του ενεργού τοκετού συνήθως αποκτούν σταδιακά μεγαλύτερη ένταση, διάρκεια και συχνότητα, σε αντίθεση με τις άτακτες προπαρασκευαστικές συσπάσεις Braxton Hicks.

Συχνά σημεία που μπορεί να δείχνουν ότι ο τοκετός πλησιάζει ή έχει αρχίσει είναι:

• Τακτικές, επώδυνες συσπάσεις που επιμένουν και εντείνονται
• Ρήξη των υμένων, δηλαδή «σπάσιμο των νερών», με συνεχή ή απότομη απώλεια υγρού
• Αποβολή τραχηλικής βλέννης, ενίοτε με μικρή ποσότητα αίματος
• Πίεση χαμηλά στην πύελο, πόνος στη μέση ή αίσθημα ότι το μωρό έχει κατέβει
• Σταδιακή αλλαγή και διαστολή του τραχήλου, η οποία επιβεβαιώνεται με κλινική εξέταση

Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον μαιευτήρα

Άμεση αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει έντονη κολπική αιμορραγία, σημαντική μείωση των κινήσεων του εμβρύου, πράσινο ή καφέ αμνιακό υγρό, επίμονος έντονος πόνος ανάμεσα στις συσπάσεις, πυρετός, δύσπνοια, σοβαρή κεφαλαλγία ή συμπτώματα πριν από την 37η εβδομάδα. Μετά τη ρήξη των υμένων πρέπει επίσης να ενημερώνεται η μαιευτική ομάδα, ακόμη και αν δεν έχουν αρχίσει συσπάσεις.

Διάγνωση και κλινική αξιολόγηση του τοκετού

Η διάγνωση του ενεργού τοκετού βασίζεται στον συνδυασμό τακτικών συσπάσεων και προοδευτικών αλλαγών στον τράχηλο. Κατά την αρχική εκτίμηση καταγράφονται το ιστορικό της κύησης, η συχνότητα και η διάρκεια των συσπάσεων, η πιθανή ρήξη υμένων, η κολπική απώλεια και οι κινήσεις του μωρού.

Η κλινική εξέταση μπορεί να περιλαμβάνει ψηλάφηση της κοιλιάς για τη θέση και την προβολή του εμβρύου, μέτρηση αρτηριακής πίεσης, σφύξεων και θερμοκρασίας, ακρόαση των καρδιακών παλμών του εμβρύου και, όταν χρειάζεται, κολπική εξέταση για τη διαστολή, την εξάλειψη του τραχήλου και την κάθοδο της κεφαλής.

Διάγνωση και παρακολούθηση μητέρας και εμβρύου

Η συχνότητα της παρακολούθησης προσαρμόζεται στον βαθμό κινδύνου. Σε κύηση χαμηλού κινδύνου μπορεί να χρησιμοποιείται διαλείπουσα ακρόαση των εμβρυϊκών παλμών, ενώ σε ειδικές ενδείξεις εφαρμόζεται συνεχής καρδιοτοκογραφική παρακολούθηση. Η πρόοδος δεν κρίνεται από μία μόνο μέτρηση αλλά από τη συνολική κλινική εικόνα, την εξέλιξη της διαστολής, την κάθοδο του εμβρύου και την ευεξία μητέρας και μωρού.

Θεραπεία και επιλογές τοκετού

Ο φυσιολογικός κολπικός τοκετός αποτελεί συχνή επιλογή όταν η κύηση εξελίσσεται ομαλά και δεν υπάρχουν αντενδείξεις. Περιλαμβάνει το πρώτο στάδιο της διαστολής του τραχήλου, το δεύτερο στάδιο της καθόδου και γέννησης του μωρού και το τρίτο στάδιο της αποβολής του πλακούντα. Η κινητικότητα και οι θέσεις που είναι άνετες για τη γυναίκα μπορούν να υποστηρίξουν την εμπειρία του τοκετού, εφόσον η κλινική κατάσταση το επιτρέπει.

Θεραπεία με υποβοηθούμενο κολπικό τοκετό

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί εμβρυουλκία με βεντούζα ή εμβρυουλκό. Η επιλογή γίνεται όταν απαιτείται επίσπευση της γέννησης και πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως πλήρης διαστολή του τραχήλου, γνωστή θέση της κεφαλής και δυνατότητα άμεσης καισαρικής τομής αν η προσπάθεια δεν είναι ασφαλής ή επιτυχής.

Θεραπεία με καισαρική τομή

Η καισαρική τομή μπορεί να είναι προγραμματισμένη ή επείγουσα. Ενδείξεις μπορεί να αποτελούν ο προδρομικός πλακούντας, η εγκάρσια προβολή, ορισμένες περιπτώσεις ισχιακής προβολής, η μη ικανοποιητική πρόοδος του τοκετού, η ανησυχητική κατάσταση του εμβρύου ή σοβαρές επιπλοκές της μητέρας. Επειδή πρόκειται για χειρουργική επέμβαση, η απόφαση λαμβάνεται μετά από εκτίμηση των αναμενόμενων οφελών και κινδύνων.

Θεραπεία του πόνου και υποστήριξη

Οι επιλογές ανακούφισης περιλαμβάνουν τεχνικές αναπνοής και χαλάρωσης, κίνηση, μασάζ, νερό, εισπνεόμενη αναλγησία, ενδοφλέβια ή ενδομυϊκά αναλγητικά και επισκληρίδιο αναλγησία. Το πλάνο μπορεί να αλλάξει κατά τη διάρκεια του τοκετού. Στόχος είναι η ασφαλής γέννηση, η συνεχής ενημέρωση και η συμμετοχή της γυναίκας στις αποφάσεις που αφορούν τη φροντίδα της.