Ινομυώματα Μήτρας

Συμπτώματα ινομυωμάτων — πότε να ανησυχήσετε

Πολλές γυναίκες με ινομυώματα δεν ξέρουν καν ότι τα έχουν. Η κλινική εικόνα εξαρτάται από το μέγεθος, τον αριθμό και τη θέση τους στη μήτρα. Τα συμπτώματα που εμφανίζονται πιο συχνά είναι:

• Έντονη ή παρατεταμένη έμμηνος ρύση (υπερμηνόρροια), που μπορεί να οδηγήσει σε σιδηροπενική αναιμία
• Κοιλιακός πόνος ή πίεση στην πύελο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια ή γύρω από την περίοδο
• Αίσθημα πληρότητας ή διόγκωσης στην κοιλιά, ειδικά σε μεγαλύτερα ινομυώματα
• Συχνοουρία ή δυσκολία ούρησης, όταν το ινομύωμα πιέζει την ουροδόχο κύστη
• Δυσκοιλιότητα ή αίσθημα πίεσης στο ορθό, όταν υπάρχει πίεση προς τα οπίσθια
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρεύνια)
• Δυσκολία στη σύλληψη ή επαναλαμβανόμενες αποβολές σε ορισμένες περιπτώσεις

Αίτια και παράγοντες κινδύνου εμφάνισης ινομυωμάτων

Τα ακριβή αίτια δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί, αλλά είναι γνωστό ότι τα ινομυώματα είναι ευαίσθητα στα οιστρογόνα και την προγεστερόνη — γι’ αυτό αναπτύσσονται κατά τα χρόνια της αναπαραγωγικής ηλικίας και συρρικνώνονται μετά την εμμηνόπαυση.

• Γενετική προδιάθεση: Οικογενειακό ιστορικό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο
• Ηλικία: Συχνότερα μεταξύ 30–50 ετών, σπάνια κάτω των 20
• Φυλή: Αφρικανικής καταγωγής γυναίκες εμφανίζουν ινομυώματα νωρίτερα και με μεγαλύτερη συχνότητα
• Παχυσαρκία: Αυξάνει τα επίπεδα οιστρογόνων και επομένως τον κίνδυνο
• Δίαιτα πλούσια σε κόκκινο κρέας και χαμηλή σε λαχανικά
• Έλλειψη βιταμίνης D
• Μη τεκνοποίηση ή πρώτη εγκυμοσύνη σε μεγάλη ηλικία

Τύποι ινομυωμάτων — ποιοι είναι και πού βρίσκονται

Η θέση του ινομυώματος στη μήτρα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τα συμπτώματα αλλά και τις επιλογές θεραπείας.

• Ενδοτοιχωματικά (intramural): Εντός του μυϊκού τοιχώματος — ο πιο κοινός τύπος. Αυξάνουν το μέγεθος της μήτρας.
• Υποβλεννογόνια (submucosal): Αναπτύσσονται προς την κοιλότητα της μήτρας. Πιο πιθανό να προκαλέσουν αιμορραγία και υπογονιμότητα.
• Υποορογόνια (subserosal): Αναπτύσσονται προς την εξωτερική επιφάνεια. Μπορεί να γίνουν μεγάλα χωρίς σημαντικά συμπτώματα ή να πιέζουν παρακείμενα όργανα.
• Μίσχωτα (pedunculated): Συνδέονται με τη μήτρα μέσω λεπτού μίσχου και μπορεί να βρίσκονται εντός ή εκτός της κοιλότητας.

Πώς γίνεται η διάγνωση των ινομυωμάτων

Συχνά τα ινομυώματα ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια του τακτικού γυναικολογικού ελέγχου. Η εξέταση ανιχνεύεται με συνδυασμό κλινικής εκτίμησης και απεικόνισης.

• Κλινική εξέταση: Κατά την αμφίχειρη ψηλάφηση ο γυναικολόγος μπορεί να αντιληφθεί διευρυμένη ή ανώμαλης σχήματος μήτρα.
• Υπερηχογράφημα (ενδοκολπικό ή κοιλιακό): Είναι η εξέταση πρώτης επιλογής — ταυτοποιεί τη θέση, τον αριθμό και το μέγεθος.
• Ιστεροσκόπηση: Άμεση οπτική έλεγχος της κοιλότητας μήτρας, ιδανική για υποβλεννογόνια ινομυώματα.
• MRI μήτρας: Προσφέρει λεπτομερή χαρτογράφηση πριν από χειρουργική επέμβαση ή εμβολισμό.

Εξετάσεις και εργαστηριακός έλεγχος

Πέρα από την απεικόνιση, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει πρόσθετες εξετάσεις για να αξιολογήσει τις επιπτώσεις των ινομυωμάτων στον οργανισμό.

• Γενική αίματος: Έλεγχος αναιμίας λόγω χρόνιας απώλειας αίματος από υπερμηνόρροια
• Ορμονικές εξετάσεις: Εκτίμηση επιπέδων οιστρογόνων, FSH, ωοθηκικής εφεδρείας εφόσον υπάρχει πρόβλημα γονιμότητας
• Βιοψία ενδομητρίου: Όταν υπάρχει ανησυχία για παθολογία ενδομητρίου, ιδιαίτερα σε αιμορραγία μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών

Θεραπεία ινομυωμάτων — πότε ενδείκνυται

Δεν χρειάζονται θεραπεία όλα τα ινομυώματα. Η απόφαση βασίζεται στο μέγεθος, τη θέση, τα συμπτώματα, την επιθυμία για μελλοντική τεκνοποίηση και την ηλικία της γυναίκας.

Θεραπεία προτείνεται όταν:

• Τα ινομυώματα αυξάνονται σε μέγεθος, ιδίως αν ξεπερνούν τα 5–6 εκ.
• Προκαλούν έντονη αιμορραγία ή αναιμία που επηρεάζει την καθημερινότητα
• Δημιουργούν πόνο ή πίεση σε γειτονικά όργανα
• Επηρεάζουν τη γονιμότητα ή σχετίζονται με επαναλαμβανόμενες αποβολές
• Η γυναίκα βρίσκεται σε διαδικασία IVF και η θέση του ινομυώματος εμποδίζει εμφύτευση

Φαρμακευτική αντιμετώπιση ινομυωμάτων

Η φαρμακευτική θεραπεία στοχεύει στη μείωση των συμπτωμάτων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στη μείωση του μεγέθους των ινομυωμάτων.

• Προγεσταγόνα και ΙΥΣ (ενδομήτριο σπιράλ Mirena): Μειώνουν την αιμορραγία, χωρίς να αφαιρούν τα ινομυώματα
• Αγωνιστές GnRH (Decapeptyl, Zoladex): Προκαλούν προσωρινή εμμηνόπαυση και μπορεί να μειώσουν το μέγεθος έως 50% πριν από επέμβαση
• Ουλιπρισταλική οξεία (Esmya): Επιλεκτικός τροποποιητής υποδοχέων προγεστερόνης — μειώνει αιμορραγία και μέγεθος
• NSAID και αντιφιβρινολυτικά: Για συμπτωματική ανακούφιση πόνου και αιμορραγίας

Χειρουργική αφαίρεση ινομυωμάτων — επιλογές επέμβασης

Η χειρουργική επέμβαση είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος οριστικής αντιμετώπισης. Ο τύπος εξαρτάται από τον αριθμό, τη θέση, τα ινομυώματα και την επιθυμία διατήρησης γονιμότητας.

• Λαπαροσκοπική μυομεκτομή: Ελάχιστα επεμβατική αφαίρεση ινομυωμάτων με διατήρηση της μήτρας — ιδανική για γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη. Γρήγορη ανάρρωση, ελάχιστα ουλές.
• Ρομποτική μυομεκτομή: Υψηλής ακρίβειας χειρουργική που επιτρέπει επέμβαση σε πολλαπλά ή δύσκολα προσβάσιμα ινομυώματα.
• Ιστεροσκοπική μυομεκτομή: Αφαίρεση υποβλεννογόνιων ινομυωμάτων χωρίς τομές στο δέρμα — γίνεται ενδοσκοπικά μέσω του κόλπου.
• Ολική υστερεκτομή: Αφαίρεση ολόκληρης της μήτρας — οριστική λύση για γυναίκες που δεν επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη.
• Εμβολισμός ινομυωμάτων (UAE): Ελάχιστα επεμβατική αγγειοχειρουργική τεχνική που περιορίζει την αιμάτωση των ινομυωμάτων.

Πρόληψη, παρακολούθηση και επόμενα βήματα

Δεν υπάρχει τρόπος να αποτραπεί η εμφάνιση ινομυωμάτων, αλλά η τακτική παρακολούθηση επιτρέπει έγκαιρη παρέμβαση. Μικρά ινομυώματα χωρίς συμπτώματα παρακολουθούνται με υπερηχογράφημα κάθε 6–12 μήνες.

• Διατήρηση υγιούς βάρους και ισορροπημένης διατροφής — μειώνει τα κυκλοφορούντα οιστρογόνα
• Επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D
• Τακτικός γυναικολογικός έλεγχος ετησίως για έγκαιρη ανίχνευση και παρακολούθηση
• Άμεση επίσκεψη εάν εμφανιστεί ξαφνικός πόνος, έντονη αιμορραγία ή διόγκωση κοιλιάς