Καρκίνος Ενδομητρίου
Ο καρκίνος ενδομητρίου είναι ο συχνότερος καρκίνος του σώματος της μήτρας και ξεκινά από το εσωτερικό στρώμα της μήτρας. Το πιο χαρακτηριστικό προειδοποιητικό σημάδι είναι η ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, γι’ αυτό η έγκαιρη γυναικολογική αξιολόγηση έχει καθοριστική σημασία.
Συμπτώματα καρκίνου ενδομητρίου
Ο καρκίνος ενδομητρίου συχνά γίνεται αντιληπτός νωρίς επειδή προκαλεί αιμορραγία ή έκκριση που δεν ταιριάζει με τον φυσιολογικό κύκλο της γυναίκας. Τα συμπτώματα δεν σημαίνουν πάντα κακοήθεια, όμως χρειάζονται οργανωμένο έλεγχο και όχι απλή αναμονή.
- Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, ακόμη και όταν είναι μικρή ή εμφανίζεται μία φορά.
- Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή περίοδος που γίνεται πιο βαριά, πιο συχνή ή πιο παρατεταμένη.
- Ροζ, καφέ ή υδαρές κολπικό έκκριμα, ιδιαίτερα σε μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα.
- Πόνος ή βάρος χαμηλά στην κοιλιά και στην πύελο.
- Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή ή ενόχληση που επιμένει χωρίς σαφή αιτία.
- Δυσκολία ή πόνος στην ούρηση σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις.
- Κόπωση, αναιμία ή αδυναμία όταν η αιμορραγία είναι επαναλαμβανόμενη.
Πότε χρειάζεται άμεση γυναικολογική εκτίμηση
Κάθε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση θεωρείται παθολογικό σύμπτωμα μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο. Η έγκαιρη εκτίμηση επιτρέπει να διαχωριστούν καλοήθεις αιτίες, όπως πολύποδες ή ατροφία, από υπερπλασία ή καρκίνο ενδομητρίου.
- Νέα αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση.
- Επαναλαμβανόμενη αιμορραγία ή κηλίδες αίματος μετά από μήνες χωρίς περίοδο.
- Αιμορραγία σε γυναίκα που λαμβάνει ταμοξιφαίνη ή ορμονική θεραπεία.
- Παθολογικό πάχος ενδομητρίου σε υπερηχογράφημα.
- Ιστορικό υπερπλασίας ενδομητρίου, συνδρόμου Lynch ή ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνων.
Παράγοντες κινδύνου για καρκίνο ενδομητρίου
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν το ενδομήτριο εκτίθεται για μεγάλο διάστημα σε οιστρογόνα χωρίς την προστατευτική δράση της προγεστερόνης. Η αξιολόγηση του ιστορικού βοηθά να εκτιμηθεί ποια γυναίκα χρειάζεται πιο άμεση ή πιο στενή διερεύνηση.
- Παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο.
- Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 ή χρόνια υπέρταση.
- Πολυκυστικές ωοθήκες, χρόνια ανωοθυλακιορρηξία ή ακανόνιστες περίοδοι για μεγάλο διάστημα.
- Πρώιμη έναρξη περιόδου, καθυστερημένη εμμηνόπαυση ή ατεκνία.
- Θεραπεία με οιστρογόνα χωρίς προγεστερόνη ή χρήση ταμοξιφαίνης.
- Σύνδρομο Lynch ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ενδομητρίου, παχέος εντέρου ή ωοθηκών.
- Υπερπλασία ενδομητρίου, ειδικά όταν υπάρχει ατυπία.
Διάγνωση καρκίνου ενδομητρίου
Η διάγνωση βασίζεται στην ιστολογική εξέταση του ενδομητρίου. Το υπερηχογράφημα δείχνει το πάχος και τη μορφολογία του ενδομητρίου, αλλά η οριστική απάντηση δίνεται με βιοψία ή υστεροσκόπηση όταν υπάρχει ύποπτο εύρημα.
- Αναλυτικό γυναικολογικό ιστορικό: Ηλικία, μοτίβο αιμορραγίας, φάρμακα, παράγοντες κινδύνου και οικογενειακό ιστορικό.
- Κλινική γυναικολογική εξέταση: Εκτίμηση κόλπου, τραχήλου, μήτρας και πυέλου, ώστε να αποκλειστούν άλλες πηγές αιμορραγίας.
- Ενδοκολπικό υπερηχογράφημα: Μετρά το πάχος ενδομητρίου και εντοπίζει πολύποδες, ινομυώματα ή ύποπτες αλλοιώσεις.
- Βιοψία ενδομητρίου: Λήψη δείγματος ιστού από το εσωτερικό της μήτρας για μικροσκοπική εξέταση.
- Υστεροσκόπηση: Άμεση επισκόπηση της κοιλότητας της μήτρας και στοχευμένη βιοψία όταν υπάρχει εστιακή βλάβη.
- Απόξεση ή διαστολή και απόξεση: Χρησιμοποιείται όταν η βιοψία δεν είναι επαρκής ή όταν χρειάζεται πιο πλήρης δειγματοληψία.
Σταδιοποίηση και απεικονιστικός έλεγχος
Μετά την επιβεβαίωση της διάγνωσης, η σταδιοποίηση δείχνει αν η νόσος περιορίζεται στη μήτρα ή αν έχει επεκταθεί στον τράχηλο, στους λεμφαδένες ή σε άλλα όργανα. Το στάδιο, ο ιστολογικός τύπος και ο βαθμός διαφοροποίησης καθορίζουν το θεραπευτικό πλάνο.
- Μαγνητική τομογραφία πυέλου για εκτίμηση διήθησης του μυομητρίου, τραχηλικής επέκτασης και λεμφαδενικού κινδύνου.
- Αξονική τομογραφία θώρακος, άνω και κάτω κοιλίας όταν χρειάζεται έλεγχος επέκτασης της νόσου.
- Εργαστηριακός και προεγχειρητικός έλεγχος ανάλογα με την ηλικία, τη γενική υγεία και τα συνοδά νοσήματα.
- Ιστολογικός και μοριακός χαρακτηρισμός, όπου ενδείκνυται, για καλύτερη εκτίμηση κινδύνου και επιλογή συμπληρωματικής θεραπείας.
Τι σημαίνει υπερπλασία ή παχύ ενδομήτριο
Το παχύ ενδομήτριο στο υπερηχογράφημα δεν σημαίνει πάντα καρκίνο. Μπορεί να σχετίζεται με πολύποδα, ορμονική διέγερση ή υπερπλασία. Η παρουσία ατυπίας στην υπερπλασία όμως αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εξέλιξης και απαιτεί εξειδικευμένη αντιμετώπιση.
- Σε μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία, το πάχος ενδομητρίου αξιολογείται με ιδιαίτερη προσοχή.
- Οι πολύποδες ενδομητρίου μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία και συχνά αφαιρούνται υστεροσκοπικά.
- Η υπερπλασία χωρίς ατυπία μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Η άτυπη υπερπλασία χρειάζεται στενή ογκολογική αξιολόγηση, επειδή μπορεί να συνυπάρχει ή να εξελιχθεί σε καρκίνο.
Θεραπεία καρκίνου ενδομητρίου
Η θεραπεία του καρκίνου ενδομητρίου εξατομικεύεται με βάση το στάδιο, τον ιστολογικό τύπο, τον βαθμό κακοήθειας, την ηλικία και τη γενική κατάσταση της γυναίκας. Στις περισσότερες περιπτώσεις η αρχική αντιμετώπιση είναι χειρουργική.
- Ολική υστερεκτομή με αφαίρεση σαλπίγγων και ωοθηκών αποτελεί τη βασική θεραπεία στις περισσότερες ασθενείς.
- Λεμφαδένας φρουρός με τεχνικές χαρτογράφησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σταδιοποίηση με μικρότερη επιβάρυνση σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Λαπαροσκοπική ή ρομποτική χειρουργική μπορεί να προσφέρει ταχύτερη ανάρρωση όταν είναι ογκολογικά κατάλληλη.
- Ακτινοθεραπεία ή βραχυθεραπεία χρησιμοποιείται όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος τοπικής υποτροπής.
- Χημειοθεραπεία προτείνεται σε υψηλού κινδύνου, προχωρημένη ή υποτροπιάζουσα νόσο.
- Ορμονική θεραπεία, ανοσοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες μπορεί να έχουν ρόλο σε ειδικές περιπτώσεις, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του όγκου.
Θεραπεία και διατήρηση γονιμότητας
Σε νεότερες γυναίκες με πολύ πρώιμη νόσο χαμηλού κινδύνου μπορεί να συζητηθεί συντηρητική θεραπεία με προγεσταγόνα, μόνο μετά από αυστηρή επιλογή και πλήρη ενημέρωση. Η ογκολογική ασφάλεια προηγείται και απαιτείται στενή παρακολούθηση με επαναλαμβανόμενες βιοψίες.
- Η συντηρητική αντιμετώπιση αφορά κυρίως καλά διαφοροποιημένο, ενδομητριοειδές καρκίνωμα που φαίνεται περιορισμένο στο ενδομήτριο.
- Πριν από την απόφαση χρειάζεται αξιόπιστη απεικόνιση και αποκλεισμός βαθύτερης διήθησης ή νόσου εκτός μήτρας.
- Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενδομήτριο σύστημα λεβονοργεστρέλης ή συστηματική προγεστερόνη σε επιλεγμένες ασθενείς.
- Η προσπάθεια κύησης προγραμματίζεται μόνο όταν τεκμηριωθεί ανταπόκριση και υπάρχει σαφές πλάνο ογκολογικής παρακολούθησης.
Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία καρκίνου ενδομητρίου
Η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία στοχεύει στον έγκαιρο εντοπισμό υποτροπής, στην αντιμετώπιση παρενεργειών και στη σταδιακή επιστροφή της γυναίκας στην καθημερινότητα. Τα περισσότερα συμπτώματα υποτροπής αξιολογούνται με βάση το ιστορικό και την κλινική εξέταση.
- Τακτικές επισκέψεις με γυναικολογική εξέταση και συζήτηση νέων συμπτωμάτων.
- Άμεση επικοινωνία με τον γιατρό σε νέα αιμορραγία, πυελικό πόνο, επίμονη απώλεια βάρους ή ανεξήγητη κόπωση.
- Απεικονιστικός έλεγχος όταν υπάρχει σύμπτωμα, κλινικό εύρημα ή αυξημένος κίνδυνος.
- Υποστήριξη για εμμηνόπαυση, σεξουαλική υγεία, λεμφοίδημα, ψυχολογική φόρτιση και ποιότητα ζωής.
- Συντονισμός με ογκολόγο ή ακτινοθεραπευτή όταν έχει δοθεί συμπληρωματική θεραπεία ή υπάρχει ανάγκη συστηματικής αγωγής.
Συμπτώματα
Ο καρκίνος ενδομητρίου συχνά γίνεται αντιληπτός νωρίς επειδή προκαλεί αιμορραγία ή έκκριση που δεν ταιριάζει με τον φυσιολογικό κύκλο της γυναίκας. Τα συμπτώματα δεν σημαίνουν πάντα κακοήθεια, όμως χρειάζονται οργανωμένο έλεγχο και όχι απλή αναμονή.
- Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, ακόμη και όταν είναι μικρή ή εμφανίζεται μία φορά.
- Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή περίοδος που γίνεται πιο βαριά, πιο συχνή ή πιο παρατεταμένη.
- Ροζ, καφέ ή υδαρές κολπικό έκκριμα, ιδιαίτερα σε μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα.
- Πόνος ή βάρος χαμηλά στην κοιλιά και στην πύελο.
- Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή ή ενόχληση που επιμένει χωρίς σαφή αιτία.
- Δυσκολία ή πόνος στην ούρηση σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις.
- Κόπωση, αναιμία ή αδυναμία όταν η αιμορραγία είναι επαναλαμβανόμενη.
Κάθε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση θεωρείται παθολογικό σύμπτωμα μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο. Η έγκαιρη εκτίμηση επιτρέπει να διαχωριστούν καλοήθεις αιτίες, όπως πολύποδες ή ατροφία, από υπερπλασία ή καρκίνο ενδομητρίου.
- Νέα αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση.
- Επαναλαμβανόμενη αιμορραγία ή κηλίδες αίματος μετά από μήνες χωρίς περίοδο.
- Αιμορραγία σε γυναίκα που λαμβάνει ταμοξιφαίνη ή ορμονική θεραπεία.
- Παθολογικό πάχος ενδομητρίου σε υπερηχογράφημα.
- Ιστορικό υπερπλασίας ενδομητρίου, συνδρόμου Lynch ή ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνων.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν το ενδομήτριο εκτίθεται για μεγάλο διάστημα σε οιστρογόνα χωρίς την προστατευτική δράση της προγεστερόνης. Η αξιολόγηση του ιστορικού βοηθά να εκτιμηθεί ποια γυναίκα χρειάζεται πιο άμεση ή πιο στενή διερεύνηση.
- Παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο.
- Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 ή χρόνια υπέρταση.
- Πολυκυστικές ωοθήκες, χρόνια ανωοθυλακιορρηξία ή ακανόνιστες περίοδοι για μεγάλο διάστημα.
- Πρώιμη έναρξη περιόδου, καθυστερημένη εμμηνόπαυση ή ατεκνία.
- Θεραπεία με οιστρογόνα χωρίς προγεστερόνη ή χρήση ταμοξιφαίνης.
- Σύνδρομο Lynch ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ενδομητρίου, παχέος εντέρου ή ωοθηκών.
- Υπερπλασία ενδομητρίου, ειδικά όταν υπάρχει ατυπία.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική συμβουλή. Για διάγνωση και εξατομικευμένη θεραπεία, κλείστε ραντεβού.
Χρειάζεστε εκτίμηση;
Κλείστε ραντεβού στα ιατρεία Αθήνας ή Ιωαννίνων για εξατομικευμένη αξιολόγηση με τον ιατρό.