Ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση είναι χρόνια φλεγμονώδης πάθηση στην οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται εκτός μήτρας — προκαλώντας πόνο, συμφύσεις και συχνά δυσκολία στη σύλληψη.
Συμπτώματα ενδομητρίωσης — πότε να ανησυχήσετε
Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τη θέση και την έκταση των εστιών. Πολλές γυναίκες ζουν χρόνια με πόνο που θεωρείται «φυσιολογικός», ενώ στην πραγματικότητα χρειάζεται αξιολόγηση.
- Δυσμηνόρροια: Έντονος πόνος περιόδου που δεν ανακουφίζεται με κοινά αναλγητικά — το πιο συχνό σύμπτωμα
- Χρόνιος πυελικός πόνος: Ενόχληση ή πόνος στην πύελο που επιμένει πέρα από τις μέρες της περιόδου
- Δυσπαρεύνια: Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, ιδιαίτερα σε βαθιά διείσδυση
- Δυσκοιλιότητα ή κοιλιακός πόνος κατά την περίοδο, όταν υπάρχουν εστίες στο ορθό
- Συχνοουρία ή πόνος κατά την ούρηση, όταν η ενδομητρίωση επηρεάζει την ουροδόχο κύστη
- Υπογονιμότητα: Σε γυναίκες που δυσκολεύονται να συλλάβουν, η ενδομητρίωση ανευρίσκεται στο 20–50% των περιπτώσεων
- Κόπωση, φούσκωμα και γαστρεντερικές διαταραχές γύρω από την περίοδο
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Τα ακριβή αίτια δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί. Η επικρατέστερη θεωρία είναι η ανάδρομη έμμηνος ρύση, αλλά η γενετική προδιάθεση και ανοσολογικοί παράγοντες παίζουν επίσης ρόλο.
- Οικογενειακό ιστορικό: Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο — η ενδομητρίωση τρέχει σε οικογένειες
- Σύντομος κύκλος (<27 ημέρες) ή παρατεταμένη περίοδος (>7 ημέρες)
- Απουσία τεκνοποίησης ή πρώτη εγκυμοσύνη σε μεγάλη ηλικία
- Σωματική διάπλαση με χαμηλό ΔΜΣ — συσχετίζεται με ορισμένες μορφές ενδομητρίωσης
- Ανωμαλίες αναπαραγωγικού συστήματος που εμποδίζουν τη φυσιολογική έξοδο της περιόδου
Θεραπεία ενδομητρίωσης — επιλογές ανάλογα με τα συμπτώματα
Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία — στόχος είναι ο έλεγχος των συμπτωμάτων, η βελτίωση ποιότητας ζωής και η διατήρηση της γονιμότητας. Η στρατηγική εξατομικεύεται βάσει ηλικίας, σταδίου, συμπτωμάτων και επιθυμίας τεκνοποίησης.
- Ορμονική αγωγή: Αντισυλληπτικά δισκία, προγεσταγόνα ή αγωνιστές GnRH μειώνουν την ανάπτυξη εστιών και τον πόνο
- ΙΥΣ Mirena: Ενδομήτριο σπιράλ με προγεστερόνη — αποτελεσματικό για δυσμηνόρροια και χρόνιο πυελικό πόνο
- Αναλγητικά / NSAID: Συμπληρωματική αντιμετώπιση του πόνου περιόδου
Πώς γίνεται η διάγνωση της ενδομητρίωσης
Η διάγνωση συχνά καθυστερεί 7–10 χρόνια από τα πρώτα συμπτώματα. Η έγκαιρη αξιολόγηση από εξειδικευμένο γυναικολόγο μειώνει αυτήν την καθυστέρηση και αποτρέπει επιπλοκές.
- Κλινική εξέταση: Αμφίχειρη ψηλάφηση για εντοπισμό πόνου, ευαισθησίας ή ψηλαφητών εστιών
- Ενδοκολπικό υπερηχογράφημα: Εντοπίζει ενδομητριώματα («σοκολατένιες κύστεις») και βαθιές εστίες — εξέταση πρώτης επιλογής
- MRI πυέλου: Αναγκαίο για χαρτογράφηση βαθιάς διηθητικής ενδομητρίωσης (ορθό, ουρητήρας, κύστη) πριν από επέμβαση
- Λαπαροσκόπηση με βιοψία: Το μοναδικό gold standard για οριστική ιστολογική επιβεβαίωση — ταυτόχρονα διαγνωστική και θεραπευτική
Εξετάσεις για αξιολόγηση έκτασης και γονιμότητας
Πέρα από την εικόνα, αξιολογείται η επίπτωση της ενδομητρίωσης στη γονιμότητα και τα γειτονικά όργανα.
- CA-125: Μπορεί να ανυψωθεί σε βαριά ενδομητρίωση — χρήσιμο για παρακολούθηση, όχι για διάγνωση
- AMH (αντι-Μυλλέριος ορμόνη): Εκτίμηση ωοθηκικής εφεδρείας, ιδιαίτερα σε ενδομητριώματα
- Υστεροσαλπιγγογραφία ή λαπαροσκοπική έλεγχος βατότητας σαλπίγγων: Σε γυναίκες με πρόβλημα σύλληψης
- Κυστεοσκόπηση / σιγμοειδοσκόπηση: Όταν υπάρχει υποψία εμπλοκής κύστης ή ορθού
Στάδια ενδομητρίωσης — ποια είναι
Η ενδομητρίωση κατατάσσεται σε 4 στάδια (I–IV) βάσει της έκτασης, της βαθύτητας και της θέσης των εστιών και των συμφύσεων. Το στάδιο δεν σχετίζεται πάντα με την ένταση του πόνου — γυναίκες με στάδιο Ι μπορεί να έχουν αφόρητο πόνο, ενώ σε στάδιο IV ενίοτε υπάρχουν ελάχιστα συμπτώματα.
- Στάδιο Ι (ελάχιστη): Μεμονωμένες επιφανειακές εστίες, χωρίς συμφύσεις
- Στάδιο ΙΙ (ήπια): Περισσότερες και βαθύτερες εστίες, λίγες συμφύσεις
- Στάδιο ΙΙΙ (μέτρια): Πολλαπλές βαθιές εστίες, ενδομητριώματα ωοθηκών, χαρακτηριστικές συμφύσεις
- Στάδιο IV (σοβαρή): Εκτεταμένες βαθιές εστίες, μεγάλα ενδομητριώματα, πυκνές συμφύσεις — συχνά επηρεάζει ορθό, ουρητήρες, κύστη
Χειρουργική αντιμετώπιση ενδομητρίωσης
Η χειρουργική επέμβαση ενδείκνυται όταν η ορμονική αγωγή δεν επαρκεί, υπάρχουν ενδομητριώματα ή βαθιά διηθητική νόσος, ή όταν η ενδομητρίωση επηρεάζει τη γονιμότητα.
- Λαπαροσκοπική εκτομή εστιών: Αφαίρεση όλων των ορατών εστιών — καλύτερα αποτελέσματα σε πόνο και γονιμότητα σε σχέση με απλή καυτηρίαση
- Ρομποτική εκτομή βαθιάς ενδομητρίωσης: Για σύνθετες εστίες (ορθοκολπικό διάφραγμα, ουρητήρες, κύστη) — υψηλή ακρίβεια, λιγότερος κίνδυνος βλάβης γειτονικών οργάνων
- Λαπαροσκοπική κυστεκτομή ενδομητριωμάτων: Αφαίρεση «σοκολατένιων κύστεων» με διατήρηση της ωοθήκης — σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας
- Χειρουργική + IVF: Σε περιπτώσεις σοβαρής ενδομητρίωσης με υπογονιμότητα, συνδυαστική προσέγγιση
Πρόληψη υποτροπής και μακροχρόνια παρακολούθηση
Η ενδομητρίωση τείνει να υποτροπιάζει. Η μακροχρόνια ορμονική αγωγή μετά τη χειρουργική επέμβαση μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής, ενώ η τακτική παρακολούθηση επιτρέπει έγκαιρη ανίχνευση.
- Ορμονική αγωγή συντήρησης μετά τη χειρουργική επέμβαση για μείωση υποτροπής
- Υπερηχογράφημα κάθε 6–12 μήνες για παρακολούθηση ενδομητριωμάτων
- Ετήσια αξιολόγηση συμπτωμάτων και ποιότητας ζωής
- Γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη: Πρώιμη αξιολόγηση γονιμότητας — να μην αναβάλλεται
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τη θέση και την έκταση των εστιών. Πολλές γυναίκες ζουν χρόνια με πόνο που θεωρείται «φυσιολογικός», ενώ στην πραγματικότητα χρειάζεται αξιολόγηση.
- Δυσμηνόρροια: Έντονος πόνος περιόδου που δεν ανακουφίζεται με κοινά αναλγητικά — το πιο συχνό σύμπτωμα
- Χρόνιος πυελικός πόνος: Ενόχληση ή πόνος στην πύελο που επιμένει πέρα από τις μέρες της περιόδου
- Δυσπαρεύνια: Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, ιδιαίτερα σε βαθιά διείσδυση
- Δυσκοιλιότητα ή κοιλιακός πόνος κατά την περίοδο, όταν υπάρχουν εστίες στο ορθό
- Συχνοουρία ή πόνος κατά την ούρηση, όταν η ενδομητρίωση επηρεάζει την ουροδόχο κύστη
- Υπογονιμότητα: Σε γυναίκες που δυσκολεύονται να συλλάβουν, η ενδομητρίωση ανευρίσκεται στο 20–50% των περιπτώσεων
- Κόπωση, φούσκωμα και γαστρεντερικές διαταραχές γύρω από την περίοδο
Τα ακριβή αίτια δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί. Η επικρατέστερη θεωρία είναι η ανάδρομη έμμηνος ρύση, αλλά η γενετική προδιάθεση και ανοσολογικοί παράγοντες παίζουν επίσης ρόλο.
- Οικογενειακό ιστορικό: Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο — η ενδομητρίωση τρέχει σε οικογένειες
- Σύντομος κύκλος (<27 ημέρες) ή παρατεταμένη περίοδος (>7 ημέρες)
- Απουσία τεκνοποίησης ή πρώτη εγκυμοσύνη σε μεγάλη ηλικία
- Σωματική διάπλαση με χαμηλό ΔΜΣ — συσχετίζεται με ορισμένες μορφές ενδομητρίωσης
- Ανωμαλίες αναπαραγωγικού συστήματος που εμποδίζουν τη φυσιολογική έξοδο της περιόδου
Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία — στόχος είναι ο έλεγχος των συμπτωμάτων, η βελτίωση ποιότητας ζωής και η διατήρηση της γονιμότητας. Η στρατηγική εξατομικεύεται βάσει ηλικίας, σταδίου, συμπτωμάτων και επιθυμίας τεκνοποίησης.
- Ορμονική αγωγή: Αντισυλληπτικά δισκία, προγεσταγόνα ή αγωνιστές GnRH μειώνουν την ανάπτυξη εστιών και τον πόνο
- ΙΥΣ Mirena: Ενδομήτριο σπιράλ με προγεστερόνη — αποτελεσματικό για δυσμηνόρροια και χρόνιο πυελικό πόνο
- Αναλγητικά / NSAID: Συμπληρωματική αντιμετώπιση του πόνου περιόδου
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική συμβουλή. Για διάγνωση και εξατομικευμένη θεραπεία, κλείστε ραντεβού.
Χρειάζεστε εκτίμηση;
Κλείστε ραντεβού στα ιατρεία Αθήνας ή Ιωαννίνων για εξατομικευμένη αξιολόγηση με τον ιατρό.